Johan

Regelmaat is er om op gegeven moment overboord te gooien. Dus duurt het eindelijk eens géén vijf jaar voordat er weer een nieuw Johan-album verschijnt. Slechts een kleine drie jaar na de zoals onderhand gebruikelijk bejubelde voorganger TNX JHN is daar de vierde Johan-plaat met de titel 4. Gelukkig heeft Johan-frontman Jacco de Greeuw zich met de drie voorgangers wel zo bewezen als liedjesschrijver, dat je er automatisch vanuit kunt gaan dat de nieuwe nummers meer tot de verbeelding spreken dan de albumtitel.
De Greeuw heeft het dit keer echter niet geheel in z’n eentje voor het zeggen gehad. 4 is meer dan ooit in de Johan-historie een heus bandalbum geworden. Niet alle composities waren al klaar voordat de studio werd betreden. De rol van de andere bandleden in liedjes en geluid is flink groter geworden. Sterker: de drie liedjes geschreven door andere bandleden behoren beslist niet tot het minste werk op 4.
Sinds het maken van TNX JHN in 2006 make gitarist Maarten Kooijman, bassist Diets Dijkstra en drummer Jeroen Kleijn vast deel uit van de band. Het maakt 4 zelfs tot het eerste Johan-album dat is opgenomen met de bezetting van de voorganger. Een echte bandplaat dus, en dat verklaart wellicht meteen dat deze vierde Johan ook afwisselender dan de drie voorgangers is geworden. Er zijn bijrollen voor meer instrumenten, studio-toeters en -bellen, maar hier en daar is ook het rauwere randje van het titelloze debuut teruggekeerd. Zo schiet 4 meteen stevig uit de startblokken met het gejaagde, ruw geproduceerde In The Park - het gouden Johan-refrein valt daardoor wat later op - en rockt het vrij rauwe The Receiving End bijna hard.
Maar wie denkt dat Johan dan eindelijk een punky, stevige rockplaat gemaakt heeft, komt bedrogen uit. Het tweede liedje Something About You is meteen een fraai rustpunt. Met Maria volgt dan een bijna uit duizenden herkenbaar Johan-liedje, dat echter niet uit de pen van De Greeuw is gekomen. Maarten Kooijman schreef en zingt het nummer zelf, dat rijkelijk is opgeluisterd met orgel, strijkers (uit een doosje), een wereldrefrein en fraaie samenzang. Pure schoonheid en zowaar een van de hoogtepunten op 4. Het is een van de inmiddels karakteristieke ‘ontspannen’ klinkende Johan-liedjes, het luchtige Together Now behoort tot dezelfde categorie, evenals het iets minder beklijvende Comes A Time. Meer ambities hoor je in het groots klinkende World Game Number 10, met blazers en opvallende, Spaans aandoende accenten.
Bassist Dijkstra is verantwoordelijk voor een vreemde eend in de Johan-bijt. Alone Again is een ingetogen, mysterieus liedje met zacht akoestisch gitaargetokkel over gitaarfeedback op de achtergrond. Niet direct het hoogtepunt van 4, wel een interessante nieuwe richting. Ook zijn vertrouwder klinkende, up tempo liedje Over - over een relatie die juist nog moet beginnen, en snel een beetje - mag er meer dan zijn. Het is de opmaat naar afsluiter Why Don’t We, een schoolvoorbeeld van een prachtafsluiter voor een plaat van dit kaliber. Het is sowieso een van de mooiste liedjes van de plaat, een soort arm om de schouder, uitgeluid met een steeds grootser wordende gitaarfinale en langzaam in galm wegebbende zang.
De Greeuw wil meer doen met langer uitgesponnen, gelaagde nummers van dit soort, aldus een interview in Oor. Lijkt me een erg goed idee, met Why Don’t We als een van de beste liedjes op een alweer bijzonder mooie Johan-plaat. Graag ook weer binnen drie jaar of nog sneller; dat moet kunnen nu Johan de bánd zo geweldig op stoom is in dit drukke jubileumjaar 2009. 4 is de kroon op het 12,5 jarig bestaan. (****)